اشاره شد ، در آيات چندى فلسفهء نزول قرآن كريم را تفكّر بر مىشمرد : . . . وَ أَنْزَلْنا إِلَيْكَ الذِّكْرَ لِتُبَيِّنَ لِلنَّاسِ ما نُزِّلَ إِلَيْهِمْ وَ لَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُونَ « 1 » معناى ظاهرى آيهء شريفه اين است كه خداوند براى تفكّر ، اهميّت شايان ذكرى قائل شده است و دوست دارد بندگان متفكّر باشند . ولى معناى دقيق‌تر آيهء شريفه بيانگر اين مطلب است كه قرآن و عترت ( عليهم السلام ) كه دو تجلّى ذاتى حق تعالى هستند ، با آن مقام و منزلتى كه در عالم ملكوت داشته‌اند ، به منظور متفكّر شدن بندگان به عالم ناسوت آورده شده‌اند . قرآن كريم نازل شده است تا بندگان با پيروى از تعاليم آن ، تفكّر را بياموزندو حضرات معصومين ( عليهم السلام ) نيز به جهت تبيين قرآن‌كريم و رهبرى بندگان خداى سبحان ، به اين عالم تنزّل يافته‌اند . در حالى كه رهاكردن مقام عنداللّهى و مقام لاهوتى در عالم ملكوت و آمدن بين ساير انسان‌ها و تحمّل آن همه رنج و خيانت و ظلم و جنايت كه از جانب دشمنان خدا به آنان تحميل شد ، بسيار مشكل بود . ولى پروردگار متعال اراده فرموده است كه اين دو تجلّى ذاتى به اين عالم تنزّل يابند تا بندگان را متفكّر تربيت نمايند . تفكّر و تعقّل ، لازمهء سير و سلوك است . انسان بايد به فكر اعمال خود باشد ، به فكر اينكه قيامتى هست ، به فكر اينكه عالم برزخى در پيش رو دارد ، به فكر اينكه در شب اوّل قبر بايد پاسخ ملائكه را بدهد . قدرى فكر كند و در ذهن خود تصور نمايد كه اگر در جلسه‌اى نشسته باشد و خبر دهند يك مار داخل جلسه است ، آيا حاضر مىشود به حضور خود در آن مكان ادامه دهد ؟ احتمال وجود مار ، همه را فرارى مىدهد و جلسه را بر هم مىزند . اين در حالى است كه اعمال ناشايست انسان در اين دنيا ، در عالم قبر و

--> ( 1 ) . النحل / 44 : « . . . و به سوى تو نيز اين ذكر ( قرآن ) را فرو فرستاديم تا براى مردم آنچه را كه به سوى آنها نازل شده روشن كنى و باشد كه بينديشند . »